Instrukcja o cmentarzach - parafia bałoszyce

Parafia Rzymskokatolicka pw. Świętej Rodziny w Bałoszycach
Przejdź do treści

Menu główne:

Instrukcja o cmentarzach

BISKUP ELBLĄSKI                                                                    Elbląg,                                                     dn. 07 kwietnia 2020 roku
                                                                                                          № 173 / 2020


INSTRUKCJA  O  CMENTARZACH  PARAFIALNYCH
W  DIECEZJI  ELBLĄSKIEJ


Cmentarz jest miejscem spoczynku ciał ludzkich, ich szczątków oraz prochów zmarłych. Obszar cmentarza jest wyodrębniony z życia codziennego społeczności. Jest miejscem sakralnym (por. kan. 1205 KPK). W architekturze cmentarza, w jego układzie, roślinności wyraża się religijna wiara i kultura społeczności, której jest własnością.
Cmentarze dawne (zamknięte) i czynne wymagają szacunku oraz troski społeczności lokalnej. Także ciała, szczątki i prochy ludzkie wymagają zadbania o ich nienaruszalność do czasu pochówku, a także po złożeniu na cmentarzu.
Parafia ma prawo zakładania i posiadania cmentarzy oraz zarządzania nimi, zgodnie z prawem (zob. Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych [Dz.U. 1959 Nr 11 poz. 62 z późn. zm.]; por. art. 45 ust. 1-2 Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej [Dz.U. 1989 Nr 29 poz. 154 z późn. zm.]; por. art. 8 ust. 3 Konkordatu między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisanego w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. [Dz.U. 1998 Nr 51 poz. 318]). Parafia, o ile to możliwe, powinna mieć własny cmentarz albo przynajmniej kwaterę na cmentarzu świeckim, przeznaczoną na grzebanie wiernych zmarłych (kan. 1240 §1 KPK).

I. Postanowienia ogólne
§ 1
Instrukcja o cmentarzach parafialnych w diecezji elbląskiej (dalej: Instrukcja) reguluje i ujednolica sprawy związane z zarządem cmentarzami parafialnymi, które są własnością parafii rzymskokatolickich na terenie diecezji elbląskiej (por. kan. 1243 KPK).

§ 2
Cmentarze parafialne winny być zakładane, urządzone i zarządzane zgodnie z przepisami prawa kanonicznego i państwowego. Nie istnieje możliwość sprzedaży cmentarza lub dania go pod zastaw (tzw. zakaz obrotu nieruchomością – por. Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz orzecznictwo sądów administracyjnych).

§ 3
Otwarcie, rozszerzenie i zamknięcie cmentarza parafialnego, po uzyskaniu lub zasięgnięciu opinii właściwego terytorialnie inspektora sanitarnego, należy do kompetencji biskupa elbląskiego (art. 1 ust. 3 i 5 Ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych; art. 42 Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej), który z odpowiednim wnioskiem zwraca się do właściwego organu samorządowego o wydanie decyzji administracyjnej.
Ponadto zamknięcie cmentarza nie może nastąpić wcześniej, niż po upływie 40 lat od dnia ostatniego pochowania (art. 6 ust. 1 Ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych).
Użycie terenu pocmentarnego na inny cel niż dotychczasowy, wymaga zgody biskupa elbląskiego (art. 6 ust. 2 Ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych).

§ 4
Otwarcie cmentarza parafialnego lub jego poszerzenie należy potwierdzić odpowiednim dokumentem, stwierdzającym fakt liturgicznego pobłogosławienia cmentarza. Dokument ten należy przechowywać w archiwum parafii oraz w aktach kurialnych.
Również zamknięcie cmentarza lub przeznaczenie pocmentarnego terenu na użycie w innym celu niż dotychczasowy wymaga potwierdzenia odpowiednim dokumentem, który należy przechowywać w archiwum parafii oraz w aktach kurialnych.

§ 5
Wszelkie sprawy związane z posługą duchownego, w związku z pogrzebem na cmentarzu parafialnym, zastrzeżone są wyłącznie proboszczowi bądź kapłanowi, który go prawnie zastępuje.

II. Zarządzanie cmentarzem
§ 6
Cmentarz parafialny (dalej: cmentarz), w rozumieniu prawa polskiego, jest cmentarzem wyznaniowym i jest własnością parafii rzymskokatolickiej, w imieniu której działa proboszcz bądź administrator parafii.

§ 7
Zarząd cmentarzem, wypełnianie czynności wynikających z obowiązujących aktów prawnych dotyczących cmentarzy i chowania zmarłych wykonuje osobiście proboszcz bądź ustanowiony administrator cmentarza lub zarządca cmentarza, wyłącznie na podstawie zawartej z nimi umowy (których w dalszej części Instrukcji określa się jako zarządca).

§ 8
Umowa z administratorem cmentarza lub zarządcą cmentarza, o której mowa w § 7 Instrukcji, winna być sporządzona na piśmie i ściśle określać zakres powierzonych im zadań – por. Załącznik nr 9. Pod rygorem nieważności ta umowa wymaga zatwierdzenia przez Ekonoma Diecezji Elbląskiej.

§ 9
Przepis § 8 Instrukcji dotyczy również umów o powierzeniu przez parafię zarządu cmentarzem, zawartych przed wejściem w życie niniejszej Instrukcji.

§ 10
Zarządca w administrowaniu cmentarzem zobowiązany jest do stosowania zarówno przepisów prawa kanonicznego, jak i obowiązujących przepisów prawa państwowego, regulujących tę działalność (zob. kan. 1290 KPK).

§ 11
Zarządca nie może ograniczać lub faworyzować przedsiębiorstw zajmujących się wykonywaniem usług pogrzebowych na cmentarzu, którym zarządza. Ponadto, nawet gdy zarządca wykonuje jedną z usług pogrzebowych, nie może ograniczać wykonywania takiej usługi innym przedsiębiorcom (por. kan. 1290 KPK oraz orzecznictwo sądów powszechnych i decyzje prezesa UOKiK).

§ 12
Parafia, jako właściciel cmentarza, musi posiadać obowiązkowe ubezpieczenie OC. Zakres tego ubezpieczenia (i ewentualne wyłączenia) szczegółowo określa każdorazowa umowa zawarta przez daną parafię.
Zarządca nie odpowiada za szkody na grobach powstałe na skutek klęsk żywiołowych, kradzieży i aktów wandalizmu oraz za rzeczy pozostawione bez nadzoru. Indywidualne ubezpieczenia poszczególnych obiektów cmentarnych (grobowców, pomników itp.) od aktów wandalizmu, przypadkowego uszkodzenia lub zniszczenia mogą dokonywać ich dysponenci, sprawujący nad nimi pieczę.

§ 13
Uczestnicy ceremonii pogrzebowych oraz wszyscy przebywający na cmentarzu są zobowiązani do podporządkowania się przepisom Regulaminu cmentarza i decyzjom zarządcy.

§ 14
Osoby przebywające na terenie cmentarza zobowiązane są do zachowania ciszy, powagi i szacunku należnego zmarłym oraz do dbania o porządek i czystość na odwiedzanych grobach i w ich otoczeniu.

§ 15
Biuro cmentarza może znajdować się na cmentarzu lub w kancelarii parafialnej. Przy wejściu na cmentarz, w widocznym miejscu, powinna być umieszczona informacja wskazująca lokalizację i dokładny adres biura.

III. Pracownicy cmentarza
§ 16
Pracowników cmentarza zatrudnia wyłącznie parafia, na podstawie zawartej z nimi na piśmie umowy o pracę bądź umowy cywilnoprawnej. Prace związane z pochówkiem i utrzymaniem cmentarza mogą być wykonywane również przez wolontariuszy na podstawie zawartej na piśmie umowy z parafią, z zachowaniem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.

IV. Księgi cmentarne
§ 17
Zarządca jest zobowiązany do założenia i prowadzenia obowiązkowej dokumentacji, zwanej księgami cmentarnymi (zob. § 1 Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 sierpnia 2001 roku w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji grobów (Dz.U. 2001 Nr 90 poz. 1013 z późn. zm.]), tj.:
a) księgi wieczyste osób pochowanych na cmentarzu, prowadzonej według numeracji narastającej lub w układzie rocznikowym,
b) księgi grobów,
c) alfabetycznego spisu osób pochowanych na cmentarzu.

§ 18
Obowiązkiem prawnym zarządcy jest bezterminowe przechowywanie ksiąg cmentarnych oraz przechowywanie kart zgonów przez co najmniej 30 lat od daty zgonu. Powinny one być przechowywane w pomieszczeniu zapewniającym należyte ich zabezpieczenie przed uszkodzeniem, zniszczeniem i kradzieżą oraz w sposób uniemożliwiający dokonanie zmiany wpisów przez osoby nieupoważnione.

§ 19
Parafialne księgi zmarłych nie są tożsame z księgami cmentarnymi, o których mowa w § 17 Instrukcji. Należy mieć na uwadze, że do parafialnej księgi zmarłych nie zapisuje się osób, które nie należały do Kościoła katolickiego oraz nie wolno w niej sporządzić kościelnego aktu zgonu na podstawie postanowienia o uznaniu za zmarłego wydanego przez sąd powszechny.

§ 20
Wpisów do ksiąg cmentarnych, na podstawie oryginału karty zgonu, dokonuje osoba upoważniona do tego przez zarządcę. Wpisu do księgi wymienionej w § 17a Instrukcji dokonuje się niezwłocznie, jednak nie później, niż w terminie 7 dni od dnia pochowania osoby na cmentarzu. Wpisów tych dokonuje się w kolejności pochowania zwłok lub szczątków.

§ 21
Wpisy do ksiąg cmentarnych powinny być dokonywane w sposób staranny, czytelny i trwały. Pisownia poszczególnych wyrazów nie może budzić wątpliwości i powinna być zgodna z obowiązującą normą ortograficzną, a w zakresie danych dotyczących osoby pochowanej – z dokumentem stanowiącym podstawę ich wpisania.
Pomyłki powstałe przy ręcznym lub komputerowym dokonywaniu wpisów do ksiąg cmentarnych wykreśla się linią ciągłą, w sposób umożliwiający odczytanie wykreślonego zapisu. Prawidłowe brzmienie zapisu wykreślonego wpisuje się w tej samej rubryce lub w rubryce „uwagi”. Przy każdej poprawce należy zamieścić datę i czytelny podpis osoby dokonującej poprawki.

§ 22
Księgi cmentarne mogą być przez zarządcę prowadzone w systemie informatycznym po spełnieniu wymagań określonych prawem (por. § 15 Rozporządzenia MSWiA z dnia 1 sierpnia 2001 roku w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji grobów).

V. Urządzenie i utrzymanie cmentarza
§ 23
Cmentarz powinien być usytuowany na ogrodzonym terenie, który spełnia przewidziane prawem wymogi sanitarne i lokalizacyjne.

§ 24
Cmentarz należy utrzymywać jako teren zielony o założeniu parkowym, na którym zieleń (drzewa, krzewy, trawniki, kwiaty itp.) podlega ochronie przed niszczeniem. Na cmentarzu należy dbać o porządek, bezpieczeństwo i estetykę (por. Ochrona cmentarzy. Instrukcja Komisji Episkopatu Polski do spraw Sztuki Kościelnej z 1987 r.).

§ 25
W centralnym miejscu cmentarza winien być ustawiony widoczny krzyż.

§ 26
Przy wejściu na cmentarz, w widocznym miejscu, winien być umieszczony Regulamin cmentarza.

§ 27
Układ cmentarza winien być tak zaplanowany, by zapewnić łatwe dojście do każdego grobu. Należy zaplanować aleje główne, będące zasadniczymi ciągami komunikacji, oraz mniejsze, boczne, które prowadzą do poszczególnych kwater. W miarę możliwości aleje winny mieć utwardzoną nawierzchnię. Na większych cmentarzach kwatery winny być oznakowane.

§ 28
Na cmentarzu niezbędne są punkty poboru wody, jak również wystarczająca liczba miejsc do składowania odpadów.

§ 29
Jeżeli warunki lokacyjne na to pozwalają, przy cmentarzu powinien znajdować się dostępny parking.

§ 30
Przy cmentarzu powinien być, przynajmniej w okresie dużego napływu nawiedzających, ustawiony przenośny WC.

§ 31
Na terenie cmentarza mogą znajdować się inne obiekty służące chowaniu zmarłych i sprawowaniu liturgii pogrzebowej (np.: dom przedpogrzebowy, kostnica, kaplica cmentarna, sanitariat).

VI. Pochówki
§ 32
Cmentarz służy jako miejsce pochówku parafian.

§ 33
Pochowanie na cmentarzu osoby, która mieszkała poza parafią, wymaga wyraźnej zgody proboszcza lub administratora parafii.

§ 34
W miejscowościach, w których nie ma cmentarza komunalnego, zarządca cmentarza parafialnego jest zobowiązany umożliwić pochowanie na nim, bez jakiejkolwiek dyskryminacji, osób zmarłych innego wyznania lub niewierzących, którzy zamieszkiwali na terenie parafii (zob. ust. 2 Oświadczenia Rządowego z dnia 26 stycznia 1998 r. w sprawie Deklaracji Rządu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 kwietnia 1997 r. w celu zapewnienia jasnej wykładni przepisów Konkordatu między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską, podpisanego w Warszawie w dniu 28 lipca 1993 r.: „Pojęcie nienaruszalności cmentarzy, użyte w artykule 8 ust. 3 Konkordatu, nie może być rozumiane jako prawo do odmowy pochowania na cmentarzu katolickim osoby innego wyznania lub niewierzącej” [M.P.1998 Nr 4 poz. 51]; zob. J. Krukowski, Komentarz do kan. 1243 KPK, w: J. Krukowski (red.), Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, t. III/3, Poznań 2011, s. 461).
W miejscowościach, o których wyżej, należy również umożliwić pochowanie ciała, szczątków lub prochów osoby zmarłej o nieustalonej tożsamości lub bezdomnej.

§ 35
Nie należy tworzyć wydzielonych kwater dla pochówków osób zmarłych w szczególnych okolicznościach (np. samobójców, bezdomnych itp.), innowierców lub osób niewierzących, dlatego nie należy utrzymywać na cmentarzu wydzielonej, niepoświęconej kwatery.

§ 36
Przyjęcie zwłok do pochowania na cmentarzu następuje po przedstawieniu przez osobę uprawnioną zarejestrowanej w USC karty zgonu, zgody właściwego prokuratora (jeżeli zgon nastąpił w wyniku przestępstwa lub przy podejrzeniu udziału osób trzecich), przedłożeniu do wglądu zarządcy odpisu aktu zgonu oraz po uiszczeniu ustalonych opłat.

§ 37
W przypadku kremacji zwłok dodatkowo wymagane jest dostarczenie protokołu lub świadectwa kremacji jednoznacznie określającego tożsamość prochów.

§ 38
W wypadku przyjęcia do pochowania zwłok osoby zmarłej poza granicami kraju, wszelkie dokumenty niezbędne do pochowania, a wystawione w języku obcym, winny być przedłożone w oryginale z ich tłumaczeniem, sporządzonym przez tłumacza przysięgłego.

§ 39
Brak wymaganych prawem dokumentów uprawnia zarządcę do odmowy przyjęcia zgłoszenia pogrzebu i pochówku na cmentarzu.

§ 40
Miejsce grzebalne wyznacza wyłącznie zarządca, zgodnie z zasadami planu zagospodarowania cmentarza.

§ 41
Prawo pochowania ludzkich zwłok ma najbliższa, pozostała rodzina osoby zmarłej, tj.:
a) pozostały małżonek (-ka),
b) krewni zstępni,
c) krewni wstępni,
d) krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa,
e) powinowaci w linii prostej do 1 stopnia.
Prawo pochowania ludzkich zwłok przysługuje również osobie, która do tego dobrowolnie się zobowiąże.
Prawo pochowania zwłok osób wojskowych, zmarłych w służbie czynnej, przysługuje właściwym organom wojskowym w myśl przepisów wojskowych.
Prawo pochowania zwłok osób zasłużonych wobec Państwa i społeczeństwa przysługuje organom państwowym, instytucjom i organizacjom społecznym.
Ludzkie zwłoki niepochowane przez powyższe osoby (podmioty) są chowane przez gminę właściwą ze względu na miejsce zgonu (zob. § 34, 61 Instrukcji).

§ 42
Organizacja pogrzebu pozostaje po stronie uprawnionej do tego osoby (podmiotu). Organizator pogrzebu zobowiązany jest do przestrzegania obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa oraz postanowień Regulaminu cmentarza.


§ 43
Osoba uprawniona zawiera z zarządcą umowę określającą prawo do grobu, jego rodzaj i położenie, należną opłatę i wskazującą dysponenta grobu.

§ 44
Dokumentem potwierdzającym zawarcie umowy i prawo do grobu jest imienne pokwitowanie uiszczenia opłat za grób, wystawiane dysponentowi przez zarządcę – Załącznik nr 5.

VII. Groby
§ 45
Cmentarz jest miejscem pochowania wyłącznie ciał i szczątków ludzkich. Cmentarz kościelny nie jest miejscem do pochówku zwierząt.

§ 46
Na cmentarzu zabrania się wydzielania pól przeznaczonych do rozsypywania prochów zmarłych.

§ 47
Rozróżnia się następujące rodzaje grobów:
a) ziemne,
b) murowane,
c) rodzinne,
d) katakumby,
e) kolumbaria (groby urnowe).
Szczegółowe przepisy na temat urządzania grobów, ich rozmieszczenia i minimalnych wymiarów zawiera Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 marca 2008 roku w sprawie wymagań, jakie muszą spełniać cmentarze, groby i inne miejsca pochówków zwłok i szczątków (Dz.U. 2008 Nr 48 poz. 284) – zob. Załącznik nr 4.

§ 48
Należy uzyskać zgodę zarządcy w celu dokonania następujących czynności na cmentarzu:
a) przeprowadzenia pogrzebu,
b) wykonywania prac kamieniarskich, budowlanych i prowadzenia działalności handlowej,
c) wjazdu pojazdami mechanicznymi,
d) sadzenia oraz usuwania drzew i krzewów, montażu i demontażu elementów wystroju i malowania murów czy ogrodzeń,
e) umieszczania reklam,
f) gromadzenia śmieci i odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych,
g) utwardzania gruntu wokół miejsc grzebalnych,
h) ustawiania na stałe przy grobach ławek utwierdzonych do podłoża.
Zgoda ta może być związana z uiszczeniem na rzecz zarządcy stosownej opłaty, określonej Regulaminem cmentarza.

§ 49
Na grobie chrześcijanina winien być umieszczony napis służący identyfikacji osoby zmarłej oraz znak chrześcijańskiej wiary. Napisy nagrobne osób ochrzczonych mogą wyrażać ból utraty, ale też i nadzieję (por. Ochrona cmentarzy. Instrukcja Komisji Episkopatu Polski do spraw Sztuki Kościelnej z 1987 r.).

§ 50
Na cmentarzu można wyznaczyć wspólny grób dziecka utraconego, w którym będzie można także składać zwłoki embrionów i płodów ludzkich, które nie miały indywidualnego pogrzebu (por. Kongregacja Nauki Wiary, Instrukcja o szacunku dla rodzącego się życia ludzkiego i o godności jego przekazywania Donum vitae z dnia 27 lutego 1987 r., I n. 4; zob. Pogrzeb dziecka, które zmarło przed urodzeniem lub krótko po porodzie [wskazania i dekret biskupa elbląskiego] z dnia 4 marca 2017 r., nr 11).

§ 51
Na cmentarzu istnieje możliwość rezerwacji miejsca pod grób. Szczegóły rezerwacji powinien określać Regulamin cmentarza – zob. Załącznik nr 6.

VIII. Ekshumacja
§ 52
Ekshumacja zwłok i szczątków ludzkich z cmentarza może być dokonana wyłącznie w przypadkach określonych w art. 15 i 15a Ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych, tj.:
a) na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok, za zezwoleniem właściwego państwowego inspektora sanitarnego,
b) na zarządzenie prokuratora lub sądu,
c) na podstawie decyzji właściwego państwowego inspektora sanitarnego, w razie zajęcia terenu cmentarza na inny cel,
d) na podstawie decyzji wojewody właściwego ze względu na miejsce położenia grobu, wydanej na wniosek Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej — Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.

§ 53
O zamierzonej ekshumacji zarządca powinien być poinformowany na piśmie z odpowiednim wyprzedzeniem.

§ 54
Ekshumacja zwłok i szczątków ludzkich może być dokonana z zachowaniem stosownych przepisów prawa.
Ekshumacja zwłok i szczątków jest dopuszczalna w okresie od 16 października do 15 kwietnia. Właściwy powiatowy inspektor sanitarny może dopuścić wykonanie ekshumacji w innym czasie, przy zachowaniu ustalonych przez niego środków ostrożności. Ekshumację zwłok i szczątków przeprowadza się we wczesnych godzinach rannych.
Wymogi dotyczące ekshumacji zwłok określa Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001 roku w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi (Dz.U. Nr 153 poz. 1783 z późn. zm.).

IX. Usługi cmentarne
§ 55
Zgodnie z § 11 Instrukcji zarządcę obowiązuje zakaz ograniczania przedsiębiorców w świadczeniu usług pogrzebowych (m.in.: transport i obsługę ceremonii pogrzebowych, wykonywanie nagrobków, pomników). Zarządca winien przedstawić warunki, na jakich wszyscy przedsiębiorcy mogą świadczyć usługi pogrzebowe (np. respektowanie regulaminu świadczenia usług przez podmioty zewnętrzne, ponoszenie stosownych opłat).

§ 56
Wykonawcy usług pogrzebowych, kamieniarskich, budowlanych zobowiązani są uzyskać od zarządcy stosowną zgodę na ich prowadzenie. Winni również przestrzegać przepisów prawa obowiązujących w zakresie świadczonych przez siebie usług.

§ 57
Wykonawcy powyższych usług zobowiązani są w szczególności do:
a) przestrzegania przepisów BHiP przy prowadzonych pracach;
b) zabezpieczenia rejonu prowadzenia prac przed dostępem osób przypadkowych;
c) kopania grobu w miejscu i w sposób wskazany przez zarządcę;
d) wykonania grobu zgodnie z wymiarami określonymi przez zarządcę i przepisy prawa;
e) zabezpieczenie miejsca odkopu grobu przed zanieczyszczeniem;
f) uporządkowania miejsca po zakończeniu prac wraz z przyległym terenem;
g) zgłoszenie zarządcy faktu zakończenia robót i zamknięcia grobu.

§ 58
Wykonujący usługi, o których mowa w § 56 Instrukcji, ponoszą wyłączną odpowiedzialność za wszelkie ewentualne wypadki i szkody powstałe przy prowadzonych przez siebie pracach.

X. Utrzymanie cmentarza
§ 59
Informacja o wysokości opłat cmentarnych oraz opłat za korzystanie z cmentarza winna być dostępna biurze cmentarza.

§ 60
Opłaty cmentarne i opłaty za korzystanie z cmentarza wynikają z kosztów funkcjonowania i utrzymania cmentarza oraz planów inwestycyjnych. Opłaty w szczególności przeznaczone są: na pokrycie kosztów składowania i wywozu śmieci, opłat za wodę, energię elektryczną, utrzymywanie alejek we właściwym stanie technicznym, odśnieżanie, zamiatanie dostępu do miejsc grzebalnych, koszenie trawy, grabienie liści, pielęgnację drzew, krzewów, konserwację kaplic cmentarnych, domów przedpogrzebowych, obowiązkowe ubezpieczenie OC cmentarza, wynagrodzenie pracowników cmentarnych, utrzymanie należytego porządku na cmentarzu. Ewentualne nadwyżki z opłat powinny być przeznaczone na cele parafialne.

§ 61
Wszystkie opłaty, o których mowa w § 60 Instrukcji, powinny utrzymywać się na poziomie analogicznych opłat na pobliskich cmentarzach komunalnych (por. postulat nr 102 schematu Diecezja elbląska jutro I Synodu Diecezji Elbląskiej z dnia 26 października 2019 roku).

§ 62
Wysokość opłat, o których mowa w § 60 Instrukcji, z uwzględnieniem kosztów utrzymania cmentarza, ustala proboszcz po konsultacjach z Parafialną Radą ds. Ekonomicznych.
Jeśli w danej miejscowości (gminie) nie ma cmentarza komunalnego, ubogi powinien zostać pochowany na cmentarzu parafialnym. Należne opłaty powinny zostać pokryte z zasiłku pogrzebowego z tytułu ubezpieczenia. Jeżeli zmarły nie był objęty ubezpieczeniem, wówczas proboszcz, po konsultacji z dwoma członkami Parafialnej Rady ds. Ekonomicznych, podejmuje decyzję o przekazaniu miejsca na cmentarzu gratis (kan. 1276 § 2 KPK, por. kann. 1264, 1181, 848 KPK, por. Kongregacja Biskupów, Directorium de pastorali ministerio Episcoporum (Ecclesiae Imago) z 22 lutego 1973 r.; zob. P. Majer, Komentarz do kan. 1181 KPK, w: J. Krukowski (red.), Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, t. III/2, Poznań 2011, s. 394, J. Krzywda, Komentarz do kan. 1181 KPK, w: J. Krukowski (red.), Komentarz do Kodeksu Prawa Kanonicznego, t. III/2, Poznań 2011, s. 34-35).
Jest to sytuacja wyjątkowa i takie rozwiązanie jest zgodne z wielowiekową praktyką Kościoła pełnienia posługi miłosierdzia wobec ubogich.

§ 63
Zarządca przyjmując opłatę, o której mowa w § 60 Instrukcji, każdorazowo potwierdza ten fakt odpowiednim, imiennym dokumentem.

§ 64
Opłatami cmentarnymi są: opłata za udostępnienie miejsca pod grób, prolongata, opłata na utrzymanie infrastruktury cmentarza.

§ 65
Opłata za udostępnienie miejsca pod grób to opłata składana w chwili powstania nowego grobu lub rezerwacji miejsca pod grób. Uiszczenie jej skutkuje przyznaniem prawa do użytkowania miejsca grzebalnego przez okres 20 lat.

§ 66
Opłata za udostępnienie miejsca pod grób osobom nienależących do danej parafii, mającej własny cmentarz, może być zwiększona do 50% ustalonej wysokości opłaty.

§ 67
Prolongata to ponowna opłata za prawo do użytkowania miejsca na cmentarzu, składana po upływie 20 lat od dnia ostatniej opłaty.

§ 68
Prolongat nie pobiera się od murowanych grobów rodzinnych tj. grobów murowanych przeznaczonych do pochowania zwłok więcej niż jednej osoby, katakumb, kolumbarium.

§ 69
Dysponent grobu murowanego, przeznaczonego do pochowania zwłok więcej niż jednej osoby, po upływie 20 lat nie ma obowiązku uiszczenia opłaty przedłużającej prawo do grobu, ale uiszcza opłatę przewidzianą w regulaminie cmentarza za odbieranie odpadów komunalnych oraz koszty utrzymania cmentarza.
W sytuacji chowania następnych zwłok w wolnym miejscu powstaje obowiązek wniesienia opłaty za dochowanie, a nadto za utrzymanie miejsca w czasie brakującym do okresu 20-letniego, licząc od daty pierwszej opłaty za grób bądź za cały okres 20 lat.

§ 70
Po upływie 20 lat (lub innego okresu wyraźnie wskazanego przez administratora w odrębnej umowie) od udostępnienia miejsca pod grób lub ostatniej opłaty na utrzymanie infrastruktury cmentarza, dysponent murowanego grobu rodzinnego, katakumby, kolumbarium zobowiązany jest do uiszczenia opłaty na utrzymanie infrastruktury cmentarza.

§ 71
Opłaty za korzystanie z cmentarza to opłaty np.: za pozwolenie na wjazd na teren cmentarza w celu wykonania: nagrobka (pomnika), grobu ziemnego, katakumby, dekowania, prac remontowych przy nagrobkach oraz od zakładów pogrzebowych za usługę pogrzebową.

§ 72
Zamiar wzniesienia pomnika, nagrobka, obmurowania grobu dysponent zgłasza administratorowi, przedkładając projekt, kosztorys oraz wnosząc z tego tytułu opłatę.

XI. Dysponenci grobu
§ 73
Dysponentem grobu jest osoba, która uiściła należną opłatę cmentarną i posiada pisemne poświadczenie dokonania tej czynności wystawione przez zarządcę.
Prawo do pochowania zwłok ludzkich, opłacenia miejsca grzebalnego i dysponowania grobem posiada osoba, o której mowa w § 41 a-e Instrukcji.
W przypadkach konfliktowych, dysponentem grobu, do którego przyznaje się więcej osób w rodzinie, jest osoba posiadająca zaświadczenie opłaty grobu, o którym mowa w § 75 Instrukcji.
Każda zmiana dysponenta grobu winna być uzgodniona z zarządcą.
Dysponent grobu jest zobowiązany do stałej troski o stan i wygląd grobu, nagrobka oraz bezpośredniego jego obejścia. Ten sam obowiązek dotyczy miejsc zarezerwowanych.

§ 74
Zarządca jest zobowiązany przyjąć oświadczenie od dysponenta grobu czy będzie on jedynym dysponentem, czy dysponentów będzie większa liczba.

§ 75
Dokumentem potwierdzającym prawo do dysponowania grobem jest imienne pokwitowanie uiszczenia stosownych opłat, wystawione dysponentowi grobu przez zarządcę – Załącznik nr 5.

§ 76
Dysponent grobu może zrzec się prawa do dysponowania grobem na rzecz najbliższych członków rodziny osoby zmarłej, pochowanej w danym grobie. Takie zrzeczenie może nastąpić tylko w formie pisemnej z udokumentowaniem stopnia pokrewieństwa w stosunku do osoby zmarłej nowego dysponenta, w biurze cmentarza, przy czym jeden egzemplarz oświadczenia woli zostaje u zarządcy, a drugi otrzymuje dysponent grobu.

§ 77
Po upływie 20 lat od dnia pochowania nie następuje automatycznie wygaśnięcie dotychczasowego prawa do grobu, ale z tą chwilą grób może być przeznaczony do ponownego pochówku, tzn. zarządca może przekazać to miejsce innej osobie celem pochowania innego zmarłego.

§ 78
W przypadku, o którym mowa w § 77 Instrukcji, okres karencji po upływie 20 lat wynosi jeden rok.

§ 79
Dotychczasowe prawo do grobu wygasa od momentu i na skutek zaistnienia prawa innej osoby do pochowania zmarłego w tym grobie. Jednak dopóki zarządca nie rozporządził miejscem i inna osoba nie nabyła prawa do grobu w tym miejscu, można skutecznie zgłosić zastrzeżenie i uiścić opłatę przedłużając prawo do grobu na okres kolejnych 20 lat.

§ 80
Zarządca nie ma obowiązku informowania o upływie terminu prawa do grobu lub rezerwacji i możliwości likwidacji grobu.

§ 81
Niezależnie od powyższych przepisów, jest zakazane użycie do ponownego pochowania grobów, mających wartość pamiątek historycznych (ze względu na swą dawność lub osoby, które są w nich pochowane, lub zdarzenia, z którymi mają związek) albo wartość artystyczną (art. 7 ust. 5 Ustawy z dnia 31 stycznia 1959 roku o cmentarzach i chowaniu zmarłych).

§ 82
Dopuszcza się rezerwację miejsca grzebalnego i miejsca pod budowę grobu murowanego na okres 10 lat, po wniesieniu opłaty rezerwacyjnej i z możliwością przedłużenia na następny okres.
Miejsca rezerwowane ani miejsca grzebalne nie mogą być przedmiotem obrotu prywatnego.
W przypadku zrzeczenia się praw do grobu murowanego zarządca nie wypłaca dysponentowi odszkodowania. Miejsca rezerwowe przeznaczone do pochowania zwłok określonej osoby, w przypadku pochowania jej w innym grobie, przechodzą do dyspozycji zarządcy, bez względu na uiszczoną opłatę.

XII. Postanowienia końcowe
§ 83
W sprawach, których wprost nie reguluje niniejsza Instrukcja, zwłaszcza w sytuacjach zagrożenia zdrowia lub życia (np. epidemia, wojna itp.), mają zastosowanie odpowiednie obowiązujące przepisy prawa, w szczególności wymienione w Załączniku nr 1.

§ 84
Cmentarze nieużywane lub prawnie zamknięte, które zostały wpisane do rejestru zabytków, podlegają ochronie, a na wszelkie prace na nich wymagane jest uzyskanie zgody biskupa elbląskiego i właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków oraz właściwego terytorialnie konserwatora przyrody. Parafia będąca właścicielem takiego cmentarza jest zobowiązana do należytego bieżącego utrzymania terenu.

§ 85
Groby zabytkowe oraz uznane za groby o wartości historycznej nie mogą być zlikwidowane (por. Ochrona cmentarzy. Instrukcja Komisji Episkopatu Polski do spraw Sztuki Kościelnej z 1987 r.).

§ 86
W ciągu jednego roku od wejścia w życie niniejszej Instrukcji każda parafia, która posiada własny cmentarz grzebalny na terenie diecezji elbląskiej, we współpracy z Parafialną Radą ds. Ekonomicznych, wprowadzi Regulamin cmentarza, według wzoru zawartego w Załączniku nr 2, odpowiednio dostosowany do wymogów danego cmentarza.
Przyjęty Regulamin cmentarza wymaga zatwierdzenia przez Ekonoma Diecezji Elbląskiej.

§ 87
W ciągu jednego roku od wejścia w życie niniejszej Instrukcji każda parafia, o której mowa w § 86 Instrukcji, winna uporządkować sprawę statusu właścicielskiego cmentarza przez odpowiednie zapisy w księdze wieczystej.

§ 88
W ciągu trzech lat od wejścia w życie niniejszej Instrukcji każda parafia, o której mowa w § 86 Instrukcji, winna uzupełnić księgi cmentarne, o których mowa w części IV Instrukcji, w wersji papierowej bądź elektronicznej.

§ 89
Wszelkich zmian w Instrukcji może dokonać wyłącznie biskup elbląski, do którego też należy wyjaśnianie postanowień Instrukcji.

§ 90
Instrukcja wchodzi w życie z dniem 01 maja 2020 roku.


Po przeprowadzonych konsultacjach, na podstawie kan. 1243 Kodeksu Prawa Kanonicznego zatwierdzam powyższą Instrukcję o cmentarzach parafialnych w diecezji elbląskiej.


+ Jacek Jezierski
Biskup Elbląski
ks. Zdzisław Bieg
Kanclerz Kurii



Instrukcję opracowano na podstawie Instrukcji w sprawie zarządzania cmentarzami parafialnymi (wyznaniowymi) na terenie diecezji kieleckiej z dnia 28.06.2017 r., Regulaminu cmentarza Parafii Rzymsko - Katolickiej pw. Św. Wojciecha Biskupa i Męczennika w Kielnie z dnia 14.05.2018 r. oraz Instrukcji w sprawie zarządzania cmentarzami parafialnymi na terenie Archidiecezji Wrocławskiej z dnia 18.10.2016 r.


dokument przygotował: ks. A. Piotrowski


Załącznik nr 1 do Instrukcji o cmentarzach parafialnych w diecezji elbląskiej z dnia 07.04.2020 r. (№ 173 / 2020)


Wykaz źródeł obowiązującego prawa – wybór

Kodeks Prawa Kanonicznego z 1983 r.
Ochrona cmentarzy. Instrukcja Komisji Episkopatu Polski do spraw Sztuki Kościelnej z 1987 r.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 r. Nr 78 poz. 483 z późn. zm.).
Konkordat między Stolicą Apostolską i Rzecząpospolitą Polską, podpisany w Warszawie dnia 28 lipca 1993 r. (Dz.U. 1998 r. Nr 51, poz. 318).
Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (t.j. Dz.U. 1959 r. Nr 11 poz. 62 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o gwarancjach wolności sumienia i wyznania (t.j. Dz.U. 2005 r. Nr 231 poz. 1965 z późn. zm.).
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz.U. 2013 r. poz. 1169).
Rozporządzenie Ministra Gospodarki Komunalnej z dnia 25 sierpnia 1959 r. w sprawie określenia, jakie tereny pod względem sanitarnym są odpowiednie na cmentarze (Dz.U. 1959 r. Nr 52 poz. 315).
Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 1 sierpnia 2001 r. w sprawie sposobu prowadzenia ewidencji grobów (Dz.U. 2001 r. Nr 90 poz. 1013 z późn. zm.).
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2001r. w sprawie postępowania ze zwłokami i szczątkami ludzkimi (Dz.U. 2001 r. Nr 153 poz. 1783 z późn. zm.).
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 7 marca 2008 r. w sprawie wymagań, jakie muszą spełniać cmentarze, groby i inne miejsca pochówków zwłok i szczątków (Dz.U. 2008 r. Nr 48 poz. 284).
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 23 marca 2011r. w sprawie sposobu przechowywania zwłok i szczątków (Dz.U. 2011 r. Nr 75 poz. 405).
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 lutego 2015 r. w sprawie wzoru karty zgonu (Dz.U. 2015 r. poz. 231).



Załącznik nr 2 do Instrukcji o cmentarzach parafialnych w diecezji elbląskiej z dnia 07.04.2020 r. (№ 173 / 2020)



WZÓR – do odpowiedniego wykorzystania


(pieczęć parafii)
Regulamin cmentarza parafialnego
Parafii Rzymskokatolickiej pw. …………………………….
w …………………………………….

Cmentarz jest miejscem wyodrębnionym dla pochówku zmarłych (por. kan. 1205 KPK). Dlatego pozostaje miejscem ciszy, modlitwy i zadumy. W związku z powyższym na cmentarzu należy zachować spokój i uszanować jego sakralny charakter.

1. Cmentarz parafialny w ……………………….…… w rozumieniu prawa jest cmentarzem wyznaniowym i stanowi własność Parafii Rzymskokatolickiej pw. …………………………………… w ……………………………, w imieniu której działa proboszcz, jako zarządca cmentarza.
2. Wszelkie formalności związane z funkcjonowaniem cmentarza oraz usługami pogrzebowymi dopełnia się w kancelarii parafialnej w ……………………………..
3. Cmentarz czynny jest w godzinach …. do …...
4. Osoby przebywające na cmentarzu zobowiązane są do zachowania ciszy, powagi i szacunku należnego zmarłym oraz dbania o porządek i czystość na odwiedzanych grobach i w ich otoczeniu. Dzieci powinny przebywać na cmentarzu wyłącznie pod opieką dorosłych.
5. Na terenie cmentarza obowiązuje zakaz:
a) picia alkoholu i przebywania w stanie nietrzeźwości,
b) palenia wyrobów tytoniowych,
c) jazdy pojazdami jednośladowymi (np. rowery, hulajnogi itp.),
d) wprowadzania zwierząt,
e) przebywania na terenie poza godzinami otwarcia,
f) niszczenia zieleni i infrastruktury cmentarzy,
g) wyrzucania śmieci poza miejscami do tego przeznaczonymi,
h) zabudowy grobu wykraczającej poza powierzchnię miejsca grzebalnego,
i) umieszczania niestosownych napisów i znaków,
j) samowolnego: ustawiania ławek, ogrodzeń, sadzenia drzew i krzewów – podjęcie takich działań bez uzyskania zgody parafii będzie skutkować przywróceniem miejsca do stanu pierwotnego poprzez usunięcie bezprawnie ustawionych ławek, posadzonych drzew, krzewów itp.,
k) samowolnego wykonania prac budowlanych.
6. Dysponenci prawa do grobu oraz miejsc objętych rezerwacją na miejsca grzebalne winni dbać o należyty wygląd tych miejsc wraz z otoczeniem, utrzymaniem czystości, a także dbać o stan techniczny nagrobka. Dysponentów zachęca się do indywidualnego ubezpieczenia nagrobków.
7. Za udostępnienie miejsca pod grób (w tym rezerwację miejsca pod grób) pobiera się opłaty. Opłaty pobiera się także na utrzymanie infrastruktury cmentarza. Są to tzw. opłaty cmentarne. Uiszcza się je co 20 lat.
8. Pobiera się również opłaty za korzystanie z cmentarza, tj. za pozwolenie na wjazd na teren cmentarza w celu wykonania: nagrobka (pomnika), grobu ziemnego, katakumby, dekowania mogiły, prac remontowych przy nagrobkach oraz od zakładów pogrzebowych za usługę pogrzebową itp.
9. Opłaty, o których mowa w pkt 7 i 8 Regulaminu, wynikają z kosztów funkcjonowania i utrzymania cmentarza oraz planów inwestycyjnych (por. Instrukcja o cmentarzach parafialnych w diecezji elbląskiej z dnia ………2020 r. (№ … / 2020).
10. Wysokość opłat cmentarnych oraz opłat za korzystanie z cmentarza, z uwzględnieniem kosztów jego utrzymania, ustala proboszcz po konsultacjach z Parafialną Radą ds. Ekonomicznych.
11. Informacja o wysokości (cennik) opłat określonych w pkt 7 i 8 Regulaminu jest dostępna w kancelarii parafialnej.
12. Dysponent wnosząc opłatę w kancelarii parafialnej każdorazowo otrzymuje odpowiednie potwierdzenie jej wniesienia.
13. Parafia podaje osobie, której udostępniono miejsce pod grób, wymiary tego grobu, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 7 marca 2008 r. w sprawie wymagań, jakie muszą spełniać cmentarze, groby i inne miejsca pochówków zwłok i szczątków (Dz.U. 2008 Nr 48 poz. 284).
14. Parafia nie ponosi odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez firmy świadczące usługi pogrzebowe, kamieniarskie, budowlane. Wykonawcy tych firm ponoszą wyłączną odpowiedzialność za działania zaniechania swoich pracowników realizujących czynności na terenie cmentarza.
15. Należy uzyskać zgodę Parafii w celu dokonania następujących czynności na cmentarzu:
a) przeprowadzenia pogrzebu,
b) wykonania prac kamieniarskich, budowlanych i prowadzenia działalności handlowej,
c) wjazdu pojazdami mechanicznymi,
d) sadzenia oraz usuwania drzew i krzewów, montażu i demontażu elementów wystroju, malowania murów, ogrodzeń,
e) umieszczania reklam,
f) gromadzenia śmieci i odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych,
g) utwardzaniu gruntu wokół miejsc grzebalnych, ponad dozwolony obmiar,
h) ustawiania przy grobach ławek na stałe utwierdzonych do podłoża.
16. Przyjęcie zwłok do pochowania na cmentarzu następuje po przedstawieniu przez uprawnioną osobę (podmiot) dokumentów, wymaganych przepisami prawa.
17. Wykonawcy usług pogrzebowych, kamieniarskich, budowlanych na terenie cmentarza zobowiązani są do zachowania czci wobec osób zmarłych oraz powagi miejsca kultu religijnego, w szczególności swoimi działaniami nie mogą zakłócać przebiegu uroczystości pogrzebowych.
18. Wykonawcy, o których mowa wyżej, zobowiązani są do posiadania ubezpieczenia OC oraz są zobowiązani do przestrzegania przepisów prawa w zakresie świadczonych usług oraz niniejszego Regulaminu.
19. Wykonawcy, o których mowa wyżej, zobowiązani są przedstawić Parafii przed przystąpieniem do wykonywania tych usług odpowiedni wypis z rejestru w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą oraz polisę OC.
20. W sprawach nieuregulowanych niniejszym Regulaminem mają zastosowanie: Instrukcja o cmentarzach parafialnych w diecezji elbląskiej z dnia …………. roku (№ … / 2020) oraz obowiązujące przepisy prawa w tym zakresie, w szczególności Ustawa z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz.U. 1959 Nr 11 poz. 62 z późn. zm.).
21. Regulamin wchodzi w życie z dniem ……… roku.

Podpisali:

Proboszcz ……………………

Ekonom Diecezji Elbląskiej …………………………


Załącznik nr 3 do Instrukcji o cmentarzach parafialnych w diecezji elbląskiej z dnia 07.04.2020 r. (№ 173 / 2020)

Wzór umowy dzierżawy miejsca pod grób

Umowa zawarta w dniu ......................................................... pomiędzy:
Parafią Rzymskokatolicką ........................................................................................................... reprezentowaną przez proboszcza .............................................................., który jest zarządcą cmentarza parafialnego znajdującego się w ...................................................................,
a ....................................................................................................................,
zam. ............................................................................................................................................., legitymującym się dowodem osobistym ................................................................., zwanym dalej dysponentem,
o następującej treści:

§ 1
Przedmiotem umowy jest dzierżawa miejsca pod grób ziemny / murowany* 1 / 2 / 3 / 4* osobowy, znajdujący się na cmentarzu parafialnym w ....................................... (kwatera ......., rząd ......, miejsce ..........), przy ul. ............................................., które przyznane zostaje dysponentowi.
Dysponent, na zasadzie posiadacza zależnego, ma prawo dysponowania wydzierżawionym grobem przez 20 lat od dnia zawarcia niniejszej umowy.
§ 2
W grobie dysponent może dokonać pochówku zmarłych osób zgodnie ze swoją dyspozycją, pod warunkiem zachowania obowiązujących przepisów prawnych o chowaniu zmarłych.
§ 3
Dysponent ma prawo do stałego odwiedzania grobu i dokonywania zmian o charakterze dekoracyjnym.
§ 4
Dysponent ma prawo ubezpieczyć grób od wypadków losowych.
§ 5
Dysponent ma obowiązek utrzymania grobu oraz jego najbliższego otoczenia w należytym porządku.
§ 6
Wykonywanie wszelkich prac kamieniarskich i budowlanych na grobie lub w jego najbliższym sąsiedztwie może nastąpić tylko po uzyskaniu pisemnej zgody administratora cmentarza i po wniesieniu stosownej opłaty.
§ 7
Za użyczenie miejsca pod grób przyjmuje się opłatę w wysokości ................... zł (słownie: …………………………………………………………………………………………………, uiszczoną z chwilą zawarcia niniejszej umowy.
§ 8
W sprawach nieunormowanych niniejszą umową mają zastosowanie przepisy Ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (t.j. – Dz.U. 2011 r. Nr 118 poz. 687 z późn. zm.) oraz Kodeksu cywilnego.
§ 9
Umowa została sporządzona w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.

Zarządca Dysponent


Załącznik nr 4 do Instrukcji o cmentarzach parafialnych w diecezji elbląskiej z dnia 07.04.2020 r. (№ 173 / 2020)

Wyciąg z Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 marca 2008 r. w sprawie wymagań, jakie muszą spełniać cmentarze, groby i inne miejsca pochówków zwłok i szczątków (Dz.U. 2008 r. Nr 48, poz. 284).

§  10.
1.Groby ziemne powinny mieć następujące minimalne wymiary:
1) pojedyncze, w których składa się trumnę ze zwłokami dziecka do lat 6: długość 1,2 m, szerokość 0,6 m, głębokość 1,2 m;
2) pozostałe pojedyncze, w których składa się trumnę ze zwłokami: długość 2,0 m, szerokość 1,0 m, głębokość 1,7 m;
3) pojedyncze, w których składa się urnę: długość 0,5 m, szerokość 0,5 m, głębokość 0,7 m.
2.Groby murowane powinny mieć następujące minimalne wymiary:
1) pojedyncze, w których składa się trumnę ze zwłokami: długość 2,2 m, szerokość 0,8 m, głębokość 0,8 m;
2) pojedyncze, w których składa się urnę: długość 0,5 m, szerokość 0,5 m, głębokość 0,7 m.
3.Groby murowane wielournowe, w których składa się urny, powinny mieć wymiary nieprzekraczające wymiaru grobu murowanego pojedynczego, określonego w ust. 2 pkt 1.
4.Nad każdą trumną składaną w grobie murowanym powinno być założone sklepienie.
5.Nad ostatnim sklepieniem grobu murowanego przeznaczonego do składania trumien wykonuje się podmurówkę dla warstwy sanitarnej ziemi, jako izolację, o grubości co najmniej 0,3 m od sklepienia do poziomu ziemi.
§  11.
1.W zależności od warunków gruntowych i wodnych można stosować pochówek zwłok piętrowo w grobach ziemnych lub murowanych, przy czym trumny powinny być między sobą przedzielone warstwą ziemi o grubości co najmniej 0,3 m albo murem lub betonem zbrojonym o grubości co najmniej 0,06 m.
2.Głębokość grobu rodzinnego ziemnego dla dwóch trumien umieszczonych jedna nad drugą powinna wynosić co najmniej 2,5 m. Dla każdej następnej trumny grób powinien być głębszy o 0,8 m.
3.Groby rodzinne ziemne, w których trumny mają być składane obok siebie na jednym poziomie, powinny mieć następujące minimalne wymiary: długość 2,0 m, szerokość 1,8 m (0,8 m + 0,2 m + 0,8 m), niezależnie od głębokości grobu.
4.Groby rodzinne murowane, w których trumny mają być składane obok siebie na jednym poziomie, powinny mieć oddzielne dla każdej trumny komory o minimalnych wymiarach: długość 2,2 m, szerokość 0,8 m, głębokość 0,8 m. Komory powinny być od siebie oddzielone murem lub betonem zbrojonym o grubości co najmniej 0,06 m, niezależnie od głębokości grobu.
5.Dopuszcza się tworzenie zbiorowych grobów ziemnych lub murowanych, których minimalna długość dla grobów ziemnych wynosi 2,0 m, dla grobów murowanych - 2,2 m, a szerokość jest wielokrotnością szerokości określonych w ust. 3 i 4.
6.W każdym przypadku odległość między najwyższym poziomem wody gruntowej a dnem grobu nie może być mniejsza niż 0,5 m.
§  12.
W grobach murowanych dno grobu może być ziemne lub umocnione. Dno umocnione powinno mieć spadek jednokierunkowy; w miejscu najniższym należy przewidzieć odpływ łączący się z ziemią.
§  13.
1.Pomiędzy grobami powinno być zapewnione przejście o szerokości co najmniej 0,5 m.
2.Przejścia między grobami mogą być zagospodarowane wyłącznie za zgodą zarządcy cmentarza oraz na warunkach przez niego określonych.

§  14.
Na grobach można ustawiać nagrobki o wymiarach nieprzekraczających granic powierzchni grobu albo usypywać ziemię w postaci pagórka nad grobem.
§  15.
Nisza w kolumbariach powinna mieć następujące minimalne wymiary: 0,4 m głębokości, 0,4 m szerokości i 0,4 m wysokości.
§  16.
1.Usytuowanie katakumb powinno wykluczać możliwość wywierania szkodliwego wpływu na otoczenie.
2.Nisza w katakumbach powinna mieć wymiary w poziomie co najmniej 2,0 m na 1,0 m i nie mniej niż 0,9 m wysokości. Każda nisza powinna być oddzielona od sąsiedniej ścianą o grubości co najmniej 0,06 m i posiadać system odprowadzania gazów i odcieków w sposób nieszkodliwy dla otoczenia oraz uniemożliwiający dostęp do nisz insektom i gryzoniom. Po złożeniu zwłok każdą niszę należy natychmiast zamurować.
§  17.
Wymiary grobów, nisz w katakumbach i kolumbariach podane w rozporządzeniu są wymiarami w świetle.




Załącznik nr 5 do Instrukcji o cmentarzach parafialnych w diecezji elbląskiej z dnia 07.04.2020 r. (№ 173 / 2020)

WZÓR


Potwierdzenie prawa do dysponowania grobem

Parafia Rzymskokatolicka pw. ........................................................ w ................................................, reprezentowana przez proboszcza ks. ........................................................., który jest zarządcą cmentarza parafialnego znajdującego się w ..................................................................., zaświadcza niniejszym, że p. …………………………………………………., zam. ………………………, ul. …………………………………… w dniu ………………… r. wniósł(wniosła) należną opłatę cmentarną w wysokości …………… (słownie: ……………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………...…,
przez co uzyskał(-a) prawo do dysponowania grobem, oznaczonym jako: kwatera ......., rząd ......, miejsce ...........

Uiszczona opłata dotyczy grobu*:
ziemny,
ziemny dziecięcy,
murowany.

ilość miejsc grzebalnych …………..
Dysponent posiada prawo do dysponowania grobem przez 20 lat. Po upływie tego okresu można, bez wezwania ze strony zarządcy, przedłużyć prolongatą posiadane prawo. Niewniesienie wymaganej prolongaty oznacza rezygnację z prawa do dysponowania grobem.



l/s ……………………………..
pieczęć i podpis zarządcy



………………………, dnia …………………..

Oświadczam, że zgadzam się na przetwarzanie podanych dobrowolnie moich danych osobowych przez zarządcę cmentarza parafialnego w …………………………………….. , w celu zarządzania miejscami pochówku w myśl rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych).

.....................................................
czytelny podpis dysponenta

* - niepotrzebne skreślić



Załącznik nr 6 do Instrukcji o cmentarzach parafialnych w diecezji elbląskiej z dnia 07.04.2020 r. (№ 173 / 2020)


WZÓR


Potwierdzenie rezerwacji do miejsca pod grób

Parafia Rzymskokatolicka pw. ........................................................ w ................................................, reprezentowana przez proboszcza ks. ........................................................., który jest zarządcą cmentarza parafialnego znajdującego się w ..................................................................., zaświadcza niniejszym, że p. …………………………………………………., zam. ………………………, ul. …………………………………… w dniu ………………… r. wniósł(wniosła) należną opłatę rezerwacyjną w wysokości …………… (słownie: …………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………...…,
przez co uzyskał(-a) rezerwację do miejsca pod grób, oznaczone jako: kwatera ......., rząd ......, miejsce ..........

Okres rezerwacji wynosi: 5 / 10 / 20 lat*.

Uiszczona opłata dotyczy rezerwacji pod grób*:
ziemny,
murowany.

ilość miejsc grzebalnych …………..


l/s ……………………………..
pieczęć i podpis zarządcy



………………………, dnia …………………..

Oświadczam, że zgadzam się na przetwarzanie podanych dobrowolnie moich danych osobowych przez zarządcę cmentarza parafialnego w …………………………………….. , w celu zarządzania miejscami pochówku w myśl rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólnego rozporządzenia o ochronie danych).

.....................................................
czytelny podpis rezerwującego


* - niepotrzebne skreślić



Załącznik nr 7 do Instrukcji o cmentarzach parafialnych w diecezji elbląskiej z dnia 07.04.2020 r. (№ 173 / 2020)

WZÓR


Pozwolenie na ustawienie pomnika (nagrobka) na cmentarzu parafialnym

Parafia Rzymskokatolicka pw. ........................................................ w ................................................, reprezentowana przez proboszcza ks. ........................................................., który jest zarządcą cmentarza parafialnego znajdującego się w ..................................................................., niniejszym zezwala na ustawienie pomnika (nagrobka) na grobie śp. …………………………………………………., oznaczonym jako: kwatera ......., rząd ......, miejsce ..........

Termin (data i godzina) wykonania pracy należy podać zarządcy na trzy dni przed jej rozpoczęciem.

Uiszczona opłata dotyczy rezerwacji pod grób*:
ziemny,
murowany.

ilość miejsc grzebalnych …………..




l/s ……………………………..
pieczęć i podpis zarządcy



………………………, dnia …………………..


* - niepotrzebne skreślić




Załącznik nr 8 do Instrukcji o cmentarzach parafialnych w diecezji elbląskiej z dnia 07.04.2020 r. (№ 173 / 2020)

WZÓR – Wniosek o zezwolenie na ustawienie (wymianę) nagrobka


………………………, dnia .......................... r.

I. Wniosek o zgodę na ustawienie / wymianę* nagrobka

Proszę o zezwolenie na ustawienie / wymianę* nagrobka, zgodnie z załączonym projektem, dla śp. ………………………………………………………, który(-a) zmarł(-a) dnia …………………… pochowanego(-ej) na miejscowym cmentarzu parafialnym w dniu ……………………………… (kwatera ......., rząd ......, miejsce ..........).
Wartość nagrobka ………………………
Wykonawca ustawienia/wymiany* nagrobka (adres): ……………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………… Ponadto oświadczam, że:
− jestem uprawniony do dysponowania grobem,
− zobowiązuję się do usunięcia starych elementów nagrobka po jego wymianie.
Przyjmuję do wiadomości, że:
− ustawienie nagrobka niezgodnego z niniejszym zezwoleniem spowoduje unieważnienie zgody i demontaż nagrobka na koszt zamawiającego,
− zarządca cmentarza nie bierze odpowiedzialności za kradzież lub dewastację nagrobków,
− nagrobek można ubezpieczyć we własnym zakresie od kradzieży i dewastacji w firmie ubezpieczeniowej.
..............................................
imię i nazwisko dysponenta (czytelny podpis)



Wyrażam zgodę na postawienie nagrobka dla śp. ………………………………………………… według załączonego zatwierdzonego projektu.
Wniesiono opłatę w wysokości …………..

………………………………………
podpis proboszcza
l/s

* – niepotrzebne skreślić


II. Oświadczenie Wykonawcy

Niniejszym jako Wykonawca zobowiązuję się:
1. do wykonania nagrobku według projektu zatwierdzonego przez Zarządcę cmentarza,
2. do zgłoszenia terminu rozpoczęcia prac oraz ich zakończenia, a także do uczestniczenia wraz z Zarządcą cmentarza w odbiorze technicznym powykonawczym,
3. do zgłoszenia Zarządcy cmentarza zauważonych uszkodzeń grobów sąsiednich przed rozpoczęciem wykonania zlecenia ustawienia / wymiany* nagrobka,
4. do korekty wszelkich prac wykonanych niezgodnie z zatwierdzonym projektem,
5. do naprawienia szkód powstałych na cmentarzu podczas stawiania nagrobka lub wobec osób trzecich w trakcie realizacji zlecenia.

Przyjmuję do wiadomości, że niedopełnienie przez Wykonawcę obowiązku zgłoszenia zakończenia prac i uczestniczenia w odbiorze technicznym może skutkować zakazem realizacji innych zleceń na terenie cmentarza parafialnego oraz powstaniem odpowiedzialności na zasadach przewidzianych przepisami prawa.

…………………………………
podpis i pieczątka wykonawcy

………………………, dnia .......................... r.



III . Odbiór techniczny

W dniu ………………………r.  dokonano odbioru technicznego wykonania nagrobka wg w/w zlecenia.
Zlecenie wykonano (nie)*zgodnie z zatwierdzonym projektem i udzielonym zezwoleniem.
Uwagi: …………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………

………………………………… …………………………………………
podpis i pieczątka Wykonawcy podpis proboszcza i pieczęć parafii

* – niepotrzebne skreślić




Załącznik nr 9 do Instrukcji o cmentarzach parafialnych w diecezji elbląskiej z dnia 07.04.2020 r. (№ 173 / 2020)

WZÓR – umowa na administrowanie cmentarzem


UMOWA  O  ADMINISTROWANIE  CMENTARZEM  PARAFIALNYM

zawarta w .................................................................................. w dniu ....................... r. pomiędzy: Parafią Rzymskokatolicką pw. ................................................................................................ w ............................................................................................., reprezentowaną przez proboszcza ........................................... ......................................, zwaną dalej Właścicielem cmentarza
a ..............................................................................................., zwanym dalej Administratorem.

§1
Strony stwierdzają, że przedmiotem tej umowy jest cmentarz parafialny, położony w .................................................................. przy ulicy .......... ........................................., , dla którego Sąd Rejonowy w ................................................................ Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą numer ..............................
Nieruchomość ta składa się z działki numer ....................................... o powierzchni ............................... m2, karta mapy .................................... obręb .......................... oraz usytuowanej na niej kaplicy pogrzebowej, w której łączna powierzchnia wraz z pomieszczeniami do niej przynależnymi wynosi .................................. m2 . Stan faktyczny i techniczny nieruchomości został opisany w protokole zdawczo-odbiorczym, załączonym do zawieranej umowy.

§2
1. Właściciel nieruchomości powierza, a Administrator przyjmuje na zasadzie wyłączności obowiązki administracji cmentarzem parafialnym, o którym mowa w §1 niniejszej umowy w zakresie niewykraczającym poza zwykły zarząd zgodnie z Kodeksem Prawa Kanonicznego.
2. Za uprzednią zgodą Właściciela cmentarza Administrator może powierzyć wykonanie określonych czynności osobom trzecim.

§3
1. Administrator zobowiązuje się do zarządzania cmentarzem w sposób, który zapewni prawidłowe oraz zgodne z prawem polskim i prawem kanonicznym jego funkcjonowanie, a w szczególności do:
a) starannego i godnego przygotowania miejsc grzebalnych (wykopanie grobu ziemnego, przygotowanie niszy urnowej, prace grabarskie we wnętrzu grobu murowanego) do ceremonii pogrzebowej;
b) prowadzenia duplikatów ksiąg cmentarnych i planu zagospodarowania cmentarza;
c) utrzymania w należytym stanie, porządku i czystości kaplicy pogrzebowej wraz z pomieszczeniami do niej przynależnymi oraz terenu cmentarza (zamiatanie ścieżek, koszenie trawy, zimowe utrzymanie głównych ścieżek itp.) i chodnika wokół niego;
d) sprawowania nadzoru nad budową, wymianą, remontem nagrobka na grobie ziemnym lub prowadzeniem prac budowlano-montażowych w części nadziemnej lub podziemnej grobu murowanego;
e) kontroli prawidłowej realizacji umów o dostawę energii elektrycznej, wody i odbioru ścieków, wywozu śmieci i innych zanieczyszczeń.
2. Po zakończeniu budowy, wymiany czy remontu nagrobka na grobie ziemnym lub po zakończeniu prac budowlano-montażowych w części nadziemnej lub podziemnej grobu murowanego Administrator zobowiązany jest do odebrania od wykonawcy oświadczenia, że prace te zostały wykonane zgodnie ze sztuką budowlaną i obowiązującymi zasadami prowadzenia robót budowlanych oraz do dostarczenia tego oświadczenia do siedziby parafii.

§4
1. Administrator nie jest upoważniony do czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu i alienacji, a w szczególności do: sprzedaży nieruchomości, obciążania nieruchomości prawami osób trzecich, zmiany przeznaczenia nieruchomości lub jej części, dokonania podziału nieruchomości, udzielania zgody na budowę, wymianę czy remont nagrobka na grobie ziemnym lub na prace budowlano-montażowe w części nadziemnej lub podziemnej grobu murowanego oraz przyjmowania ofiar z tym związanych, przyjmowania ofiar składanych przez wiernych przy okazji pogrzebu kościelnego oraz ofiar za rezerwację miejsca grzebalnego lub jej prolongatę.
2. Administrator może reprezentować Właściciela cmentarza w sprawie przekraczającej zakres zwykłego zarządu wyłącznie na podstawie odrębnego pełnomocnictwa.

§5
1. Administrator z tytułu przygotowania miejsc grzebalnych (wykopanie grobu ziemnego, przygotowanie niszy urnowej, prace grabarskie we wnętrzu grobu murowanego) pobiera opłaty na podstawie wystawionych faktur, według ustalonego cennika. Cennik winien znajdować się do wglądu w biurze cmentarza. W tym celu prowadzi odpowiednią dokumentację podatkową i ma obowiązek rozliczania się we własnym imieniu z właściwym urzędem skarbowym.
2. Regulamin cmentarza winien być umieszczony w widocznym miejscu przy wejściach na cmentarz.

§6
Administrator zobowiązany jest do umożliwienia wykonywania usług pogrzebowych i kamieniarskich wszystkim podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą w tym zakresie na zasadach wolnej konkurencji.

§7
Koszty związane z prowadzeniem cmentarza są dzielone pomiędzy Właściciela cmentarza a Administratora w następujący sposób:
a) Właściciel cmentarza pokrywa koszty budowy i remontu kaplicy pogrzebowej, ogrodzenia, ścieżek, miejsca składowania odpadów, miejsca pobierania wody oraz opłaty za wywóz śmieci (można ewentualnie dokonać procentowego podziału z Administratorem kosztów wywozu śmieci), ustala wysokość „pokładnego” i je pobiera;
b) Administrator pokrywa opłaty za energię elektryczną i wodę, opłaca obowiązkowe ubezpieczenie OC.

§8
1. Umowa została zawarta na czas określony ...........................
2. Każda ze stron może wypowiedzieć niniejszą umowę, z zachowaniem okresu wypowiedzenia, który wynosi ................................................. – liczony od końca miesiąca, w którym nastąpiło wypowiedzenie umowy.
3. Wypowiedzenie umowy ze skutkiem natychmiastowym może nastąpić w przypadku rażącego zaniedbywania przez Administratora obowiązków wynikających z niniejszej umowy bądź w wyniku postępowania w sposób sprzeczny z przepisami prawa polskiego lub prawa kanonicznego.
4. Wypowiedzenie umowy musi być dokonane na piśmie.
5. Strony mogą rozwiązać umowę w każdym czasie na mocy porozumienia stron.
6. W okresie wypowiedzenia Administrator przekaże nieruchomość protokołem zdawczo-odbiorczym Właścicielowi cmentarza.

§9
Wszelkie zmiany i uzupełnienia niniejszej umowy wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności.

§10
W sprawach nieunormowanych niniejszą umową mają zastosowanie właściwe przepisy, zwłaszcza Ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tj. Dz.U. 2017 r., poz. 912 z późn. zm.), Ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczpospolitej Polskiej Ludowej (tj. Dz.U. 2013 r., poz. 1169 z późn. zm.) i Ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (tj. Dz.U. 2017 r. poz. 459 z późn. zm.).

§11
Administrator ponosi, na zasadzie art. 471 Kodeksu cywilnego, odpowiedzialność za szkody powstałe z jego winy w związku z administracją cmentarzem, o której mowa w §1, oraz, na zasadzie art. 474 Kodeksu cywilnego, za działania lub zaniedbania osób, z pomocą których swoje zobowiązania z niniejszej umowy wykonuje.

§12
Strony będą dążyły do polubownego rozstrzygnięcia wszelkich ewentualnych sporów. W razie nie osiągnięcia porozumienia strony poddadzą spór rozstrzygnięciu przez sąd właściwy ze względu na położenie nieruchomości.

§13
Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron. Inne szczegółowe ustalenia można zapisać w aneksie do umowy.


.................................................. …….......................................
Proboszcz parafii Administrator


Aby chrześcijanie żyli zgodnie z Ewangelią, dając świadectwo wiary, uczciwości i miłości bliźniego.
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego